Hoe is het met jouw engelenstatus gesteld?

Bert Hellinger, de grondlegger van het Systemisch Werk, onthulde drie belangrijke 'gewetens' die als een soort overlevingsmechanismen fungeren. In dit artikel ga ik dieper in op hoe deze gewetens ontstaan zijn en hoe ze ons dagelijks leven beïnvloeden. We gaan verkennen hoe ze de dynamiek binnen families en groepen bepalen. Kortom, we gaan op ontdekkingstocht naar de waardevolle inzichten van het Systemisch Werk en hoe het onze kijk op relaties en verbondenheid kan verrijken. Onderaan dit blogbericht vindt je een illustratie ter verduidelijking.

Het persoonlijke geweten

Het eerste geweten wordt het persoonlijke geweten genoemd, soms ook wel eenheidsgeweten. Dit geweten is iets waar we ons bewust van zijn en het fungeert als onze innerlijke radar om goed en kwaad te onderscheiden. Het helpt ons te begrijpen hoe we ons verhouden tot anderen, of we ons aan groepsregels houden en of de balans tussen geven en nemen in orde is.

Wanneer een baby wordt geboren, voelt het zich als één geheel en heeft het geen besef van een autonome zelf. In het begin is de baby volledig afhankelijk van anderen om te overleven. Na verloop van tijd begint het kind zich te realiseren dat het een individu is dat losstaat van de ouders en begint het de weg naar autonomie te verkennen. Dit proces gaat gepaard met het tegenkomen van grenzen, waarbij het kind ontdekt welk gedrag wel of niet wordt geaccepteerd. Soms worden bepaalde aspecten van zichzelf weggestopt omdat ze niet goed lijken te passen.

Het persoonlijke geweten vormt zich dus op basis van de waarden en normen waarmee we opgroeien en die heersen in de samenleving. Vooral als kind is loyaliteit aan de omgeving cruciaal, omdat we afhankelijk zijn van die omgeving voor onze overleving. Het persoonlijke geweten speelt een essentiële rol bij het navigeren door sociale normen en zorgt ervoor dat we als individu kunnen gedijen en overleven.

Het collectieve geweten

Het collectieve geweten, ook bekend als systeemgeweten of familiegeweten, is een onbewust mechanisme dat ervoor zorgt dat de groep kan overleven. Wanneer je binnen de groep merkt dat bepaalde aspecten van jezelf niet worden geaccepteerd, heb je de neiging om ook deze delen van jezelf weg te stoppen.

Dit systeem kent drie belangrijke principes:

1. Iedereen hoort erbij.

2. Iedereen heeft zijn eigen plek met bijbehorende rol.

3. Er is een evenwicht zijn tussen geven en nemen.

Als een van deze principes niet wordt nageleefd, zal het systeem automatisch proberen dit te herstellen, waarbij het collectieve geweten de overhand heeft boven het persoonlijke geweten. Wat niet wordt verwerkt in een generatie, wordt doorgegeven aan de volgende generatie. Familieopstellingen worden gebruikt om de verstrikkingen die in dit systeem spelen, zichtbaar te maken.

En nu ben ik klaar!

Alle stukjes van jezelf die als ‘niet goed’ werden bevonden door anderen, heb je weggestopt in 'de kooi' (zie illustratie onderaan). Je hebt je 'engelenstatus' bereikt en bent af. De meeste mensen vertoeven hier hun verdere leven.

Of ben je nu toch niet zo gelukkig? Je persoonlijke geweten is kritisch. Wat wil je? Wat is écht goed of slecht voor jou? Daar waar het doel altijd was geweest om te verbinden met anderen zodat je kon overleven, voel je dat je nu nood hebt aan verbinden met jezelf. Maar kiezen voor jezelf gaat gepaard met schuldgevoelens en loyaliteitsconflicten, want je laat jouw normen en waarden voorgaan op die van de groep. Je voldoet dus niet langer aan het groepsgeweten dat je al zolang kent. Je begint te wankelen, want ‘Wie ben ik eigenlijk?’ Om dat te weten te komen, heb je alle stukken van jezelf, die je ooit hebt weggestopt, aan te kijken.

Durf jij aan te kijken wat er in jouw kooi zit?

Dit zijn jouw belemmerende overtuigingen en destructieve patronen, conditioneringen en overlevingsmechanismen die je niet meer nodig hebt als volwassene. Wat is van jou? Wat is van iemand anders?

Het spirituele geweten

Het spirituele geweten gaat verder dan het persoonlijke en collectieve geweten. Bert Hellinger noemt dit ook wel 'Geist' (Geest). Het draagt bij aan de ontwikkeling van samenlevingen en brengt een diep bewustzijn van onze eigen handelingen met zich mee. In het spirituele geweten bestaat geen oordeel; er is geen vaststaand goed of kwaad. Het volgen van het spirituele geweten en het aanvaarden van de gevolgen ervan betekent dat je je plek inneemt in het systeem.

Zo, je hebt nu ontdekt hoe deze gewetens als een soort overlevingsinstrument dienen in onze relaties en groepen. Het is belangrijk te benadrukken dat de vorming van deze gewetens voor iedereen op een uniek tempo plaatsvindt. Reflecteer op hoe het persoonlijke, collectieve en spirituele geweten jouw dagelijkse leven beïnvloeden en besef dat ieder van ons zijn eigen pad bewandelt. Door je bewust te zijn van deze dynamieken kan je niet alleen je eigen plek beter begrijpen, maar hopelijk ook meer respect hebben voor andere individuen. Laten we samen blijven groeien en de kracht van Systemisch Werk omarmen. Deel gerust jouw ervaringen en inzichten!

Hieronder vind je een illustratie ter aanvulling: